Standsverschil en samenspel: Béatrix de Cusance en Constantijn Huygens

Een vleeskip van drie pond is ‘weinig meer dan een levende acht tot tien pond voer’, zo merkten in 1956 twee agrarisch economen op die werkzaam waren voor het Amerikaanse ministerie van landbouw.1 In hun observatie zit eigenlijk de hele geschiedenis van de vleeskip al verpakt, ondanks dat die op dat moment pas net was begonnen. Die geschiedenis omvat niets minder dan een ontwrichting van het leven op aarde. Dat lijkt een overtrokken claim. Een ontwrichting van de biosfeer, samengevat in de formule dat een kip weinig meer is dan driemaal haar gewicht in voer? Welzeker. Laat me uitleggen wat die representatie van de vleeskip onthult en verhult.

Abstract

Béatrix de Cusance, een markante hertogin uit de zeventiende eeuw, staat centraal in dit artikel dat haar leven beschrijft en haar rol in de Europese politieke en culturele kringen verkent. Speciale aandacht gaat uit naar haar relatie met Constantijn Huygens, de Nederlandse diplomaat en alleskunner. Deze op het eerste gezicht controversiële vriendschap tussen een Nederlandse calvinistische weduwnaar, achttien jaar ouder, en een Franse katholieke hertogin met een veel hogere maatschappelijke status, demonstreert de (on)mogelijkheden van het sociale mobiliteitsproces tussen burgerij en adel in het vroegmoderne Europa.