Artikelen

“Ze is wat aan de wilde kant...”. Het emancipatoire effect van de Tweede Wereldoorlog op leerling-verpleegsters in de krankzinnigenzorg

Auteurs

  • Eveline Buchheim NIOD: Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
  • Ralf Futselaar Erasmus Universiteit

DOI:

https://doi.org/10.21827/historica.49.3.29-33

Trefwoorden:

gendergeschiedenis, geestelijke gezondheidszorg, arbeidsgeschiedenis, psychiatrische instellingen

Samenvatting

In de eerste helft van de twintigste eeuw dreef de Nederlandse 'kranzinnigenzorg' op een leger van duizenden leerling-verpleegsters. Deze jonge vrouwen verlieten meestal binnen een paar jaar de dienst om te trouwen en huisvrouw te worden. Psychiatrische instellingen wilden de leerling-verpleegsters niet alleen opleiden, maar zagen voor zichzelf ook een taak als opvoeders. Toen de arbeidsmarkt als gevolg van de Tweede Wereldoorlog sterk veranderde, kwamen er voor jonge vrouwen steeds meer kansen elders en ook meer mogelijkheden om onder het strakke keurslijf van opgelegde deugdzaamheid en exploitatie uit te komen. Dit artikel betoogt dat onderzoek naar de impact van veranderingen in de arbeidsmarkt op genderverhoudingen in deze, maar ook in andere sectoren vruchtbaar kan zijn.

Biografieën auteurs

Eveline Buchheim, NIOD: Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies

Eveline Buchheim is senior onderzoeker bij het NIOD: Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies.  

Zij publiceerde samen met Ralf Futselaar in 2023 Uit zorg verdreven: het Nederlandse krankzinnigenwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Momenteel werken zij samen aan een onderzoek naar de Nederlandse Spoorwegen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ralf Futselaar, Erasmus Universiteit

Ralf Futselaar is senior onderzoeker bij het NIOD: Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies en hoogleraar in de sociale geschiedenis van oorlog, massaal geweld en genocide aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.  

Hij publiceerde samen met Eveline Buchheim in 2023 Uit zorg verdreven: het Nederlandse krankzinnigenwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Momenteel werken zij samen aan een onderzoek naar de Nederlandse Spoorwegen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Gepubliceerd

2026-10-28